ABD’nin ihtar mektubu iş dünyasını huzursuz etti

Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD), ABD Hazine Bakanı Yardımcısı Wally Adeyemo’nun Rusya’ya yönelik yaptırımlardan Türk şirketlerinin etkilenebileceği istikametinde mektup gönderdiği tezini doğruladı. TÜSİAD’dan dün yapılan yazılı açıklamada, Rusya’nın Ukrayna’ya 24 Şubat’ta başlayan saldırısının akabinde ABD ve Avrupa Birliği başta olmak üzere çok sayıda ülkenin yaptırım kararları aldığı hatırlatıldı.

Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesi, ABD idaresinin Türk iş insanlarını, Rusya’nın Ukrayna’yı 24 Şubat’ta işgale başlaması sonrası yaptırım uygulanan Rus kurumları ve iş insanlarıyla çalışmamaları istikametinde uyardığını yazmıştı.

‘UMUYORUM Kİ SORUN DERİNLEŞMEZ’

Türk şirketlerine yönelik ‘Ruslarla çalışmayın’ daveti ise iş dünyasında tasaya yol açtı. Dünya gazetesinde yer alan habere nazaran, bölüm temsilcilerinin görüşleri şöyle:

TİM Lideri Mustafa Gültepe: Biz dünyadaki bütün ülkelere yakınız. Rusya ve başka ülkeler ve Türkiye açısından her ülkenin farklı bir yeri var. İhracat yaptığımız dış ticaret fazlası verdiğimiz her ülke bizim için kıymetli. Rusya ile ilgili alakalarda de ABD yazı yazmış. Umuyorum ki sorun derinleşmez. Ancak sonuçta her ülke ihtiyaçlarını bir noktadan karşılanmak durumunda. Türkiye o bölgeye yakın bir coğrafya ve evvelden beri çok hoş işbirlikleri var. Hem ticari hem de siyasi manada. Umuyoruz büyük bir sorun olmaz Türkiye açısından. Şu anda hiçbir hazır giyimciden Türk ihracatçısından bize bu türlü bir geri bildirim gelmedi. İleriye dönük bakılınca başta ABD ve AB Rusya’dan dünya kadar petrol ve gaz alıyor, nasıl bir ambargodur?’ diye soruluyor umarım ki o çeşit şeyler nüksetmez.

‘MAALESEF RİSK KELAM KONUSU’

İKMİB Lideri Adil Pelister: En çok ihracat yaptığımız ülke sıralamasında 11’inci sırada yer alan Rusya’ya kimya dalı ihracatımız Ocak-Temmuz 2022 devrinde 514,8 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bedel bazında yüzde 72,75 artış kelam konusu. Ünite fiyatımız da yüzde 88,44 artmış durumda. Rusya’ya olan yaklaşık 515 milyon dolarlık ihracatımızın toplam kimya bölümü ihracatımızdan aldığı hissenin çok fazla olmasa da paha artışı bakımından katma bedelini fazla olduğunu görüyoruz. Şayet yaptırım konusu gündeme gelirse, yalnızca Rusya’ya ihracat yapan firmalarımız değil onlarla iş yapan firmalarımız hatta ihracat yapan firmalarımızı finanse eden finans kuruluşları açısından da düşünce doğurabilir. Münasebetiyle finans kuruluşları ve bankalar üzerinden bir yaptırım uygulanırsa bu bütün kimya kesimimizi de etkileyebilir. Buna dikkat edilmesi gerekiyor. Bu türlü bir risk maalesef kelam konusu.

‘KEYİFLİ BİR SÜREÇ OLMASA DA DİKKATLİ OLMAK LAZIM’

TOBB Hazırgiyim ve Konfeksiyon Bölüm Meclisi Lideri Gurur Fayat: ABD’nin açıklamalarını ciddiye almak lazım. TÜSİAD da ciddiye alıyor. Zira Türkiye olarak çok değerli bir müttefikimizi karşımıza almak istemeyiz. Tüm kesimlerin hassasiyet göstereceğine ve temkinli olacağına inanıyorum. AB ve ABD’li firmalar bunu yaparken yaptırım uygularken Türkiye’nin buna uymaması konusunda bir serzenişte bulunuyorlar. Keyifli bir süreç olmasa da dikkatli olmak lazım. İçinde bulunduğumuz bu konjonktürde ABD aslında para transferlerinden ya da öteki hareketlerden bunu anlıyor.

‘ŞİRKETLERİMİZ REKABET GÜCÜNÜ KAYBEDER’

ÇİB Lider Yardımcısı Uğur Dalbeler: Bilhassa Türkiye’de Rus kütüğünden inşaat çeliği üreten firmalarımıza yaptırım gelecek. Bu Kanada ile başladı öteki AB ülkeleri ve ABD’de soruşturma başlatabilir. Bu türlü bir durumda kesimimiz çok büyük ziyan görür. Bilhassa Rus eserlerinin boykot edilmesi ve rastgele bir eserde kullanılmasının yasaklanması iç piyasa ve ihracatta işleri daha da zorlaştırır. Artık bu durumda Rusya’dan hammadde ve orta malı alamıyoruz. Gidip daha değerliye farklı ülkelerden alıyoruz. Eseri üretiyoruz ancak bu seferde satamıyoruz. Zira tıpkı eseri Ruslar yarı fiyatına satıyor. İki taraftan da ziyana uğruyoruz.

Rusya’nın tek pazarı olan Türkiye’ye fiyatları yarı yarıya düşürmesi yerli üreticiyi olumsuz etkiliyor. Şirketlerimiz gün geçtikçe rekabet gücünü kaybediyor. İç piyasada siparişler dingin ihracatta dingin son çeyrekte. İhracatımız 8 ayın sonu itibariyle ölçüde yüzde 8,5 düştü. Kesimin son çeyrekte ihracatının daha da düşeceğini öngörüyoruz. Finansmana ulaşma noktasında hala dertler devam ediyor.

‘ŞU AN FİİLİ BİR DURUM YOK’

TASD Lideri Berke İçten: Rusya bizim Ukrayna savaşından evvel en ehemmiyeti pazarımızdı. Birinci sıradaydı ancak savaş ortamında para transferlerinin yavaşlaması ile biraz geriledi ihracatta. Şu anda ikinci sırada fakat ticaret paralar biraz yavaş da gelse devam ediyor. AYMOD fuarında da ağır bir iştirak görüyoruz İtalyan ayakkabı firmaları Rus müşteriler ile buluşabilmek için bizim fuarımıza geliyor sonuçta. O da bir manada ambargonun delinmesi oluyor. Temkinliyiz Rusya’ya uygulanan yaptırımların Batı tarafından uzun süreceğini öngörüyoruz. Bilhassa güç ile ilgili bahisleri takip ettiğimizde bu pazarın geleceği ile kaygılanmakla birlikte şu anda ticaretimiz devam ediyor. Ambargo konusunu risk olarak kıymetlendiriyoruz lakin şu an fiili bir durum yok. Bu ticaretin de bir yolunu bularak devam edeceğini öngörüyorum.

‘UMUYORUZ HAREKETE DÖNÜŞMEZ’

İHKİB Kontrol Heyeti Üyesi Ercan Hardal: Çok can sıkıcı bir şey. Umuyoruz aksiyona dönüşmez. Rusya Türkiye için değerli bir pazar. Bu periyotta ülkeye satışlarımız çarpı iki oldu. İstikrar sorunu bu biraz da. Siyaset ne yazık ki vakit zaman ticarete yansıyor. Bir tek bizim değil, tüm bölümler için çok kıymetli bir pazar Rusya. Dikkatli olmakta yarar var. Çünkü son devirde farklı ülkeler üzerinden ambargonun delindiğini duyuyoruz. Fakat ambargo olurda gerçekleşirse bizi ne derece tesirler şimdiden kestirmek çok güç.